Araştırma Özetleri: Aromaterapi ve Nikotin Bağımlılığı

Nikotin bağımlılığı bir hastalık ve tütün kullanımının dünya çapında yılda 6 milyon ölümle bağlantılı olduğu düşünülmekte. Son zamanlarda birçok ülkede geleneksel ve tamamlayıcı tıp yöntemlerinin sigara bırakma sürecinde destekleyici müdahaleler olarak kullanımı ise yaygınlaşmaya başladı.
Nikotin Bağımlılığı Araştırması

Nikotin bağımlılığı bir hastalık ve tütün kullanımının dünya çapında yılda 6 milyon ölümle bağlantılı olduğu düşünülmekte. Son zamanlarda birçok ülkede geleneksel ve tamamlayıcı tıp yöntemlerinin sigara bırakma sürecinde destekleyici müdahaleler olarak kullanımı ise yaygınlaşmaya başladı. Özellikle akupunktur uygulamaları ön plana çıksa da son dönemde koku uyarımı ve aromaterapinin de nikotin bağımlılığından kurtulma ve sigarayı bırakmada etkili olabildiğine dair çalışmalar mevcut. Bu yazımızda ilgili çalışmaları ve bulgularını derledik.

Koku alma (olfaktör) uyarısının nikotin tüketme isteğini azaltabileceği fikri ilk olarak Seyette ve Parrott tarafından ortaya konmuştur1. Bu araştırmacılar nikotin bağımlısı denekler tarafından negatif veya pozitif olarak tanımlanan kokuların, kokusuz bir kontrol ile karşılaştırıldığında, nikotin isteğini azalttığını buldular. Çok sigara içenlerde koku alma duyusu azalsa da bu çalışma koku uyarımının nikotin bağımlılığına karşı etkisini gösterilebilmiştir.

Yukarıda bahsettiğimiz çalışmanın yanı sıra uçucu yağların nikotin bağımlılığından kurtulma ve sigarayı bırakma konusundaki etkileri üzerine de çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Bu alanda yapılan bir çalışmada, hastaların sigarayı başarılı bir şekilde bırakabilmek için sigara içmeye eşlik eden solunum yolu hislerini deneyimlemeleri gerektiği varsayılıyordu. Araştırmacılar karabiber uçucu yağının bu hisleri simüle edebileceğine inanıyorlardı. Teorilerini test ettiklerinde, karabiber uçucu yağı buharının solunduğunda, sigara içerken yaşanan solunum yolu hissini kısmen yeniden ürettiğini ve böylece sigara arzusunu azalttığını buldular2.

Lavanta (Lavandula angustifolia), ölmezçiçek (Helichrysum italicum) ve melekotu (Angelica archangelica) uçucu yağlarının günde en az 10 sigara içen ve geçmişte sigarayı bırakma konusunda başarısız olan denekler üzerindeki etkisini inceleyen bir başka pilot çalışmada, bu yağların nikotin tüketmeden geçirilen periyodu uzatmaya yardımcı olduğu görüldü. Deneklerin sigara içmeyi arzu ettikleri andan itibaren bekleyebilecekleri normal taban süre ortalama 2 dakika idi. Melekotu uçucu yağının ise ortalama 2 dakika olarak belirlenen bu süreyi 53 dakikaya çıkarabildiği gözlemlendi. Dolayısıyla melekotu uçucu yağı nikotin tüketimini tamamen engelleyemese de nikotinsiz geçirilen sürenin uzatılmasına yardımcı olmuş ve bu sürede nikotinsiz olarak dayanmayı kolaylaştırmıştır3.

Karabiber uçucu yağı veya melekotu uçucu yağının solunmasının nikotin bağımlılığı üzerine etkinliği bir üniversite kampüsündeki öğrenciler üzerinde yapılan çalışma ile karşılaştırılmıştır. Bu çalışmadaki öğrenciler sigara içen ve diğer formlarda tütün kullanan öğrenciler arasından seçildi. Karabiber uçucu yağının nikotin içeren ürünlere karşı hissedilen arzuyu azalttığı, melekotunun ise nikotin tüketmeden geçirilebilen süreyi uzattığı görüldü4.

Lavanta, karabiber ve biberiye uçucu yağlarının jojoba yağı içerisinde karıştırılarak kulak arkalarına masaj yapılarak uygulandığı bir pilot çalışmada ise nikotin replasman tedavisi ve psikolojik desteğe ek olarak geleneksel ve tamamlayıcı tıp müdahalelerinin (akupunktur ve aromaterapi) etkinliği ölçüldü. Kullanılan geleneksel ve tamamlayıcı tıp müdahalelerinin nikotini bırakma başarı oranını artırma konusunda istatistiksel olarak anlamlı bir etkinliği belirlenemedi ancak bu pilot çalışma, büyük ölçekli randomize kontrollü çalışmalara dayanan daha ileri çalışmaların gerekliliğini ve önemini kanıtlamış oldu.

Uçucu yağ uygulamaları ve aromaterapinin geleneksel nikotin bağımlılığı tedavisi sırasında gösterdiği direkt etkinin de ötesinde, bu zor süreçteki motivasyonu yükselttiği ise 2005’te yapılan ayrı bir çalışmada kanıtlanmıştır7.

Yapılacak yeni çalışmalar ve oluşturulacak protokoller ile aromaterapinin sigara bağımlılığından kurtulma sürecinde sağladığı desteğin önümüzdeki yıllarda artacağına inanıyoruz.

REFERANS:

  1. Seyette M, Parrott D. 1999. Effects of olfactory stimuli on urge reduction in smokers. Experimental and Clinical Psychopharmacology. 7(2):151-159.
  2. Rose J, Behm F. 1994. Inhalation of vapor from black pepper extract reduces smoking withdrawal symptoms. Drug and Alcohol Dependence. 34(3):225-229.
  3. Buckle, J. 2016. Addiction and aromatherapy. In Essence 14(4):21-25.
  4. Cordell B, Buckle J. 2012. The effects of aromatherapy on nicotine craving on a US campus: a small comparison study. J Alt Comp Med. 19(8):709-713
  5. Jang S, Park S, Jang BH, Park YL, Lee JA, Cho CS, Go HY, Shin YC, Ko SG. 2017. Study protocol of a pragmatic, randomised controlled pilot trial: clinical effectiveness on smoking cessation of traditional and complementary medicine interventions, including acupuncture and aromatherapy, in combination with nicotine replacement therapy. BMJ Open 7(5).
  6. Jang S, Lee JA, Jang BH, Shin YC, Ko SG, Park S. 2019. Clinical Effectiveness of Traditional and Complementary Medicine Interventions in Combination with Nicotine Replacement Therapy on Smoking Cessation: A Randomized Controlled Pilot Trial. J Altern Complement Med. 25(5):526-534.
  7. Koszwoski B, Goniewicz M, Cgogala J. 2005. Alternative methods of nicotine dependence treatment. Przegl Lek. 62(10):1176-9

Paylaş:

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
Share on linkedin
LinkedIn