Araştırma Özetleri: Koku almazsak da uçucu yağlardan ve aromaterapiden fayda görebilir miyiz?

Olfaktör sistemde fonksiyonların bozulmasının sebepleri üst solunum yolu enfeksiyonları, sinonazal hastalıklar, şiddetli kafa travması ve nörodejeneratif hastalıklar olarak sıralanmaktadır. Kesin bir kanıya varmak için henüz yeterince çalışma olmasa da genetik faktörlerin de etkili olduğu düşünülmektedir.

Koku alma yeteneğinin azalmasının (hipozmi) ve kaybolmasının (anozmi) nüfusun %3-%20’sini etkilediği tahmin edilmektedir [1]. Olfaktör sistemde fonksiyonların bozulmasının sebepleri üst solunum yolu enfeksiyonları, sinonazal hastalıklar, şiddetli kafa travması ve nörodejeneratif hastalıklar olarak sıralanmaktadır. Kesin bir kanıya varmak için henüz yeterince çalışma olmasa da genetik faktörlerin de etkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca olfaktör disfonksiyon riskinin artan yaşla birlikte yükseldiği de bilinmektedir [2-4].

Koku duyusunda (olfaktör sistem) fonksiyon bozukluğu olan bireylerde iştah azalması ve yemekten zevk almama belirtileri görülmektedir. Ayrıca çevrede bir tehlikenin varlığına işaret eden gaz sızıntısı veya duman gibi kokuları da alamayan bu bireyler kendilerini güvende hissetmekte zorluk yaşamaktadır. Anozmi/hipozmi semptomları gösteren bireyler günlük
yaşamdaki aktivitelerin bir bölümünü oluşturan; bir çiçeğin kokusunu içine çekmek, sahilde yürüyüş yaparken deniz kokusunu hissetmek, lezzetli bir yemeğin kokusunu almak gibi keyifli deneyimlerden yoksun kalırlar. Yaşam kalitesi üzerinde ciddi bir etkiye sahip olan koku duyusundaki fonksiyon bozuklukları çoğu zaman sağlıklı sosyal ilişkileri etkiler ve özellikle ileri yaştaki bireylerde depresif belirtilere ve yalnızlık duygusuna sebep olur [5,6].

Peki koku alma yeteneği zarar gören kişiler uçucu yağların kokusunu almasa da aromaterapi uygulamalarından fayda görebilir mi? Bu sorunun cevabını merak eden bir grup araştırmacı farelerin burun boşluğuna çinko glukonat ve çinko asetat çözeltisi uygulayarak anozmi durumunu indükledi ve farelerin kokuları tespit etme yeteneğini engelledi. Daha sonra ise
lavanta uçucu yağının normal fareler ve anozmi indüklenmiş farelerde inhalasyon yoluyla uygulanması sonrası anksiyolitik-benzeri (anksiyete tedavisinde kaygı ve korkuları gidermek amacıyla kullanılan ilaçlar ile benzer) etkisini karşılaştırdı. Çalışma sonucunda anozmi indüksiyonunun lavanta uçucu yağının inhalasyon uygulaması ile oluşan anksiyolitik-benzeri etkisini bozmadığı görüldü [7]. Yani fareler lavanta uçucu yağının kokusunu algılama yeteneğinden yoksun olsa da, inhalasyon yoluyla uygulama sonrası bu uçucu yağın kaygı ve korku giderici, rahatlatıcı etkisinden faydalanabildi. Lavanta uçucu yağında bulunan bileşenlerin burun mukozası veya akciğer yoluyla emilerek aktif bileşenlerin sistemik dolaşıma ve santral sinir sistemine geçtiği ve nihai olarak ilgili reseptörlerin aktivasyonunu sağladığı düşünülmektedir.

Referanslar
1- Hoffman H. J., Rawal S., Li C. M., Duffy V. B. 2016. New chemosensory component in the U.S. National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES): first-year results for measured olfactory dysfunction. Rev Endocr Metab Disord. 17:221–240.
2- Sanne B., Postma E. M., Boak D., Welge-Luessen A., Schöpf V., Mainland J. D., Martens J., Ngai J. Duffy V. B. 2017 Anosmia-A Clinical Review Chemical Senses. 42: 513–523.
3- Nordin S. , Brämerson A. 2008. Complaints of olfactory disorders: epidemiology, assessment and clinical implications. Curr Opin Allergy Clin Immunol. 8:10–15.
4- Goncalves, S., Goldstein, B. J. 2016. Pathophysiology of Olfactory Disorders and Potential Treatment Strategies. Curr Otorhinolaryngol Rep. 4: 115–121.
5- Gopinath B., Anstey K. J., Sue C. M., Kifley A., Mitchell P. 2011. Olfactory impairment in older adults is associated with depressive symptoms and poorer quality of life scores. Am J Geriatr Psychiatry. 19:830–834.
6- Temmel A. F. P., Quint C., Schickinger-Fischer B., Klimek L., Stoller E., Hummel T. 2002. Characteristics of olfactory disorders in relation to major causes of olfactory loss. Arch Otolaryngol. 128:635–641.
7- Chioca, L. R., Antunes, V. D.C., Ferro, M. M., Losso, E. M., Andreatini, R. 2013. Anosmia does not impair the anxiolytic-like effect of lavender essential oil inhalation. Life Sciences 92:971–975.

Paylaş:

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
Share on linkedin
LinkedIn